83% chuyên gia nhận định biến đổi khí hậu sẽ tái định hình mạng lưới logistics toàn cầu

Biến đổi khí hậu đang trở thành một trong những thách thức lớn đối với ngành logistics toàn cầu, đặt ra yêu cầu cấp thiết về tái cấu trúc mạng lưới vận tải, nâng cấp hạ tầng và tăng cường khả năng thích ứng của chuỗi cung ứng. Theo khảo sát quốc tế mới công bố, có tới 83% chuyên gia nhận định biến đổi khí hậu sẽ đòi hỏi những thay đổi mang tính căn bản trong cách thức tổ chức và vận hành mạng lưới logistics.

83% chuyên gia dự báo mạng lưới logistics cần được thiết kế lại

Theo báo cáo Global Sustainable Logistics Survey 2026 do Kühne Logistics University (KLU) và Kuehne Climate Center công bố, 83% chuyên gia logistics tham gia khảo sát cho rằng biến đổi khí hậu sẽ đòi hỏi việc thiết kế lại một cách căn bản các mạng lưới logistics trong tương lai.

Đáng chú ý, mặc dù phần lớn chuyên gia nhận thức được tính cấp thiết của vấn đề, chỉ 45% đánh giá các biện pháp thích ứng hiện tại là đủ đáp ứng những thách thức có thể dự báo trong tương lai. Khoảng cách giữa nhận thức và năng lực triển khai cho thấy ngành logistics toàn cầu vẫn đang đối mặt với nhiều hạn chế trong quá trình chuyển đổi, đặc biệt về đầu tư hạ tầng, ứng dụng công nghệ và xây dựng chiến lược quản trị rủi ro dài hạn.

Nắng nóng cực đoan trở thành mối đe dọa hàng đầu đối với hoạt động logistics

Trong số các rủi ro khí hậu được khảo sát, nắng nóng cực đoan được xác định là mối đe dọa cấp bách nhất đối với tài sản và hoạt động logistics, ở tất cả các phương thức vận tải và khu vực nghiên cứu.

Nhiệt độ tăng cao có thể tác động trực tiếp đến hoạt động vận chuyển, lưu kho và bảo quản hàng hóa. Đối với các mặt hàng yêu cầu kiểm soát nhiệt độ nghiêm ngặt như thực phẩm, thủy hải sản, dược phẩm hoặc hàng đông lạnh, điều kiện thời tiết khắc nghiệt còn làm gia tăng yêu cầu về năng lực bảo quản và giám sát trong suốt quá trình vận chuyển.

Bên cạnh đó, các hiện tượng thời tiết cực đoan như bão, mưa lớn và ngập lụt cũng có thể làm gián đoạn hoạt động tại cảng biển, sân bay, hệ thống đường bộ và các trung tâm phân phối, ảnh hưởng đến tiến độ giao nhận hàng hóa.

Trước thực trạng này, nghiên cứu chỉ ra ba nhóm giải pháp thích ứng được đánh giá hiệu quả nhất:

– Nâng cao khả năng chống chịu của hạ tầng logistics: Đầu tư, cải tạo hệ thống kho bãi, cảng và các công trình vận tải để giảm thiểu tác động từ điều kiện khí hậu khắc nghiệt.

– Đánh giá rủi ro khí hậu và xây dựng kịch bản ứng phó: Chủ động nhận diện nguy cơ, dự báo tình huống gián đoạn và chuẩn bị phương án vận tải thay thế.

– Ứng dụng công nghệ số trong giám sát rủi ro: Tăng cường khả năng theo dõi, cảnh báo và hỗ trợ ra quyết định nhằm duy trì tính liên tục của chuỗi cung ứng.

Logistics bền vững: Từ mục tiêu giảm phát thải đến thách thức triển khai thực tế

Bên cạnh khả năng thích ứng với biến đổi khí hậu, giảm phát thải carbon tiếp tục là một trong những định hướng quan trọng của ngành logistics. Khảo sát ghi nhận sự đồng thuận tương đối cao giữa các nhà cung cấp dịch vụ logistics và khách hàng về những giải pháp có thể góp phần cắt giảm phát thải trong hoạt động vận tải.

Tuy nhiên, việc triển khai trên thực tế vẫn chưa theo kịp kỳ vọng, đặc biệt đối với các giải pháp đòi hỏi nguồn vốn lớn, hạ tầng đồng bộ hoặc sự hỗ trợ từ chính sách, bao gồm:

– Sử dụng nhiên liệu phát thải carbon thấp trong vận tải.

– Điện khí hóa đội phương tiện vận chuyển.

– Chuyển dịch hàng hóa từ đường bộ sang đường sắt và đường thủy khi phù hợp.

Ngoài yếu tố chi phí và hạ tầng, nguồn nhân lực cũng là một rào cản đáng kể. Nghiên cứu chỉ ra tình trạng thiếu hụt chuyên môn về tính toán và báo cáo phát thải tại một số khu vực, trong đó có một số quốc gia châu Á. Tại Tây Âu, 43% người tham gia khảo sát cho biết đang thiếu nhân sự có kỹ năng tư duy hệ thống.

Giáo sư Johannes Meuer, trưởng nhóm nghiên cứu, nhận định rằng các giải pháp logistics bền vững đã tồn tại, nhưng vẫn còn quá ít giải pháp được chuyển từ giai đoạn nghiên cứu và thử nghiệm sang ứng dụng thường xuyên trong thực tiễn.

Doanh nghiệp xuất nhập khẩu Việt Nam cần chuẩn bị gì trước xu hướng chuyển đổi logistics?

Là nền kinh tế có độ mở lớn và tham gia sâu vào chuỗi cung ứng quốc tế, Việt Nam cũng chịu ảnh hưởng từ những thay đổi trong cách thức vận hành mạng lưới logistics toàn cầu.

Đối với doanh nghiệp xuất nhập khẩu, biến đổi khí hậu không chỉ đặt ra yêu cầu về bảo vệ hàng hóa mà còn liên quan trực tiếp đến chi phí vận tải, khả năng duy trì lịch trình giao nhận và tính ổn định của chuỗi cung ứng.

Trong bối cảnh đó, doanh nghiệp cần chủ động xây dựng chiến lược logistics linh hoạt hơn, tập trung vào ba định hướng chính.

Thứ nhất, đa dạng hóa phương án vận tải và tuyến đường vận chuyển. Việc chuẩn bị các lựa chọn thay thế về tuyến đường, cảng đi, cảng đến hoặc phương thức vận tải có thể giúp doanh nghiệp giảm mức độ phụ thuộc vào một phương án duy nhất khi xảy ra gián đoạn.

Thứ hai, tăng cường quản trị rủi ro trong kế hoạch xuất nhập khẩu. Doanh nghiệp cần theo dõi sát diễn biến thời tiết, tình trạng khai thác cảng và lịch trình vận tải, đồng thời chủ động tính toán thời gian dự phòng đối với những lô hàng có yêu cầu giao nhận nghiêm ngặt.

Thứ ba, từng bước tích hợp tiêu chí bền vững vào hoạt động logistics. Việc tối ưu tuyến vận chuyển, nâng cao hiệu quả sử dụng phương tiện và lựa chọn phương án vận tải phù hợp không chỉ góp phần kiểm soát chi phí mà còn hỗ trợ doanh nghiệp đáp ứng các yêu cầu ngày càng cao từ đối tác quốc tế.

Nguồn tham khảo: Global Sustainable Logistics Survey 2026 – Kühne Logistics University và Kuehne Climate Center.